Cirque Mania #22, het festival voor experimenteel circus, vond afgelopen weekend plaats van vrijdag 25 tot en met zondag 27 september in Korzo Theater Den Haag.
Twee keer per jaar krijgen jonge, vernieuwende circusmakers hier de kans om hun acts te tonen. Voor deze editie haalde programmeur Mirjam Zwanenburg opnieuw een aantal bijzondere makers naar Den Haag. Circusweb bezocht drie voorstellingen uit de Ticket to Utopia-line-up: Daniel Simu met The Acrobot en Robot Arm Études, Kolektiv Lapso Cirk met Ovvio en Jef Everaert en Marica Marioni met In Difference. Met Ticket to Utopia stap je in werkelijkheden, dromen en experimenten, waar verbeelding en hoop op een andere toekomst centraal staan. Met die gedachte in mijn achterhoofd ging ik als traditioneel circusliefhebber nieuwsgierig op weg naar Korzo.
The Acrobot en Robot Arm Études van Daniel Simu
Vorig jaar stond Daniel Simu met zijn Acrobot in de piste van het Monte Carlo Circus Festival. Daar presenteerde hij een vernieuwend idee, maar in de grote piste kwam de act voor mij niet helemaal tot zijn recht. In Korzo werkte de intieme setting veel sterker: het publiek zat dicht op de scène en de vrolijke opening met vlaggetjes en gejuich zette meteen de toon.
De zelfgebouwde Acrobot is een gele doos vol elektronica, met twee benen, schoenen en twee armen met kunststof handen. Tijdens de voorstelling komt hij tot leven. Al snel wordt duidelijk dat hij bewegingen kan maken die voor een mens onmogelijk zijn. Samen laten Daniel en de Acrobot acrobatische oefeningen zien die zowel grappig als indrukwekkend zijn.
Het dansen met de Acrobot zorgt meteen voor een glimlach in de zaal. Je gaat de robot bijna vanzelf sympathiek vinden: vrolijk, interactief en technisch vernuftig. Tegelijk stelt de voorstelling een onderliggende vraag: wat gebeurt er als robots steeds meer kunnen? Wanneer Daniel de Acrobot op het podium demonteert tot onderdelen die in een koffer passen, voelt dat bijna zonde. Gelukkig volgt er nog een speelse finale met een mini-Acrobot die door het publiek crowdsurft.
Robot Arm Études: circus als openbaar lab
Na The Acrobot volgde Robot Arm Études, een technologisch circusexperiment in de vorm van een openbaar lab. Daniel Simu, kunstenaar en creatief technoloog, geeft samen met dramaturg Joyce den Hertog en interaction designer Wouter Lucifer een interactieve les rond één centrale vraag: kun je jongleren met een robotarm?
Aanvankelijk lijkt de robotarm nauwelijks meer te kunnen dan een bal opvangen en teruggeven. Door er anders mee om te gaan, ontstaat toch een verrassende act. Het experiment roept meteen nieuwe vragen op: heeft een robot een soort brein? Kan hij reageren op een medespeler? Tijdens een live experiment mag een jongen uit het publiek de robotarm besturen en zwaardvechten tegen Daniel. Hilarisch genoeg wint de robotarm uiteindelijk.
Aan het eind laat Daniel een knap staaltje jongleren zien met hulp van de robotarm. Het voelt als een kijkje in het hoofd van wetenschappelijke creatieven, maar ook als een voorproefje van de toekomst van circus.
‘Ovvio’ van Kolektiv Lapso
In de grote zaal van Korzo ligt de speelvloer bezaaid met houten planken, stoelen, touw en andere spullen. Dat is het openingsbeeld van Ovvio van Kolektiv Lapso Cirk. Het licht gaat uit en een performer komt op om langzaam alles op te ruimen. Hij verzamelt de spullen in een vierkant, zet de planken zorgvuldig per twee rechtop tegen elkaar en gaat op een stoel zitten. Dan ontdekt hij achter een van de planken een tweede performer. Die gooit de stapel om, waarna een spel van uitdagen begint.
De spanning ontstaat uit eenvoudige middelen: planken, balans en de voortdurende mogelijkheid dat er iets misgaat. Een van de performers gaat op twee planken van meer dan een meter hoog staan. Daarna laat de ander zien dat je zelfs op rechtopstaande planken kunt klimmen. Steeds dagen de twee elkaar Ă©n de zwaartekracht uit. Hoe lang kun je op bijna twee meter hoogte blijven staan op twee rechtopstaande planken? Het antwoord blijft onvoorspelbaar en juist daardoor spannend.
Vervolgens worden twee balken op stoelleuningen gelegd, ondersteund door een patroon van planken. Beide performers klimmen op de constructie. Zodra de balans gevonden is, vallen de losse planken weg. Als kijker verwacht je dat het misgaat, maar ze blijven staan. Het levert een beeld op dat je niet snel vergeet.
Tot slot worden twee balken als een soort wip op stoelen geplaatst. De performers proberen elkaar uit balans te brengen in een spel vol humor, maar met blijvende spanning. Wanneer ze uiteindelijk ook nog op twee klapstoeltjes aan de uiteinden van de balken gaan zitten, lijkt het toppunt van balans bereikt.
Kolektiv Lapso Cirk, bestaande uit David en Thomas, laat zien hoe ver je kunt gaan met balans, zwaartekracht en fysieke durf. De donkere ruimte, de klanken en ritmes en de rustige concentratie van de performers maken Ovvio tot een spectaculair geheel. Als toeschouwer houd je soms je adem in en leef je volledig mee met het spel van de karakters.
‘In Difference’ van Jeff Everaert en Marcia Marioni
Vanuit het donker schuift en wiebelt Jef met een Cyr wheel over de vloer. Marica verschijnt en wil erbij, waardoor een bijna komische strijd ontstaat over wie het wiel mag beheersen. In Difference draait om verschillen binnen relaties en laat stap voor stap zien wat er met een Cyr wheel mogelijk is.
Na een rustige start bewegen Jef en Marica samen ronddraaiend over de vloer in een sterke duoscène. De soundscape, met ruisende en tikkende geluiden, geeft de voorstelling een mysterieuze en donkere sfeer. In een volgende scène hebben ze allebei een eigen Cyr wheel, afgestemd op hun lengte. Ze draaien in grote cirkels over de vloer; het beeld wordt steeds krachtiger en sneller, tot ze achter de wielen aan lijken te rennen alsof die ongrijpbaar zijn geworden.
Daarna verschuift de aandacht naar balans en vertrouwen. Met zijn handen en voeten op de grond en zijn heupen hoog laat Jef zien hoe je een Cyr wheel kunt laten balanceren. Marica daagt hem telkens uit en probeert hem uit evenwicht te brengen. Zelfs wanneer er zandzakken uit de lucht vallen, blijft Jef overeind. Later springt Marica door het wiel en hangt ze erin terwijl het Cyr wheel op Jefs heupen balanceert. Dat vraagt ongelooflijke kracht, precisie, vertrouwen en discipline.
De voorstelling begint met het Cyr wheel op de grond en eindigt ermee in de lucht. Jef en Marica laten het wiel aan een koord zweven en blijven elkaar uitdagen. Wanneer het wiel horizontaal in de lucht hangt, wordt het licht mysterieuzer en verandert het bijna in een kunstobject. Het blijft zweven, tot het uiteindelijk in het duister verdwijnt.
Jef Everaert en Marica Marioni laten met In Difference zien dat zij het Cyr wheel beheersen op een manier die je zelden ziet. Hun samenspel, de wisselende dynamiek en de soms harde scènes slepen je mee in een bijzonder avontuur.
Circus blijft verrassend
Ik was twee dagen te gast bij Cirque Mania om deze drie voorstellingen te bekijken. Voor mij als traditioneel circusliefhebber was het nieuw om acts en voorstellingen van bijna een uur te ervaren. In de setting van het Korzo Theater kwam alles intiemer, sterker en meeslepender binnen.
Ik had nooit gedacht dat circus ook op een minder uitbundige manier zo krachtig kon zijn. Soms voelde het zelfs als kunst: Daniels robots die je meenemen naar een nieuwe wereld, de bizarre balans en spanning van Kolektiv Lapso Cirk en het uitdagende spel van Jef en Marica met hun Cyr wheel. Ik heb mij uitstekend vermaakt en ben er volgend jaar graag weer bij, want circus blijft, oud of nieuw, altijd verrassend.
