Een mechanisch orkest, een stijlvolle variétéwereld en vijf artiesten die de grenzen tussen circus en theater voortdurend opzoeken.
Met de voorstelling ‘Swing’ bracht Circus Ronaldo een charmante, muzikale en bij vlagen hilarische voorstelling naar Festival De Verwondering in Gouda. Niet ieder onderdeel is even trefzeker, maar wanneer alles samenkomt, laat het Vlaamse gezelschap opnieuw zien waarom het zo’n bijzondere plaats inneemt binnen de circuswereld.
Circus Ronaldo heeft een geheel eigen manier van voorstellingen maken. Het gezelschap koestert de tradities van het klassieke circus, maar gebruikt die vooral als bouwstenen voor theater vol karakter, humor en menselijkheid. In Swing, een productie uit 2018 van Nanosh Ronaldo, belanden we in de wereld van het swingcabaret uit de jaren veertig. Een wereld waarin artiesten schitteren in het licht, terwijl achter de schermen lang niet alles volgens plan verloopt.
Tijdens Festival De Verwondering speelde de voorstelling in de Goudse Schouwburg. Opvallend genoeg was de zaal nog niet voor de helft gevuld. Jammer, want juist een voorstelling als Swing, waarin spelplezier en publieksreacties een belangrijke rol spelen, verdient een volle zaal.
Een orkest zonder muzikanten
Nog voordat de voorstelling goed en wel op gang is, wordt het publiek op een geestige manier bij het spel betrokken. Een jongetje uit de zaal krijgt een kleine maar bijzonder leuke rol in een scène met lampjes. Het is een charmante opening die meteen duidelijk maakt dat de wereld van Circus Ronaldo zich niet uitsluitend op het podium afspeelt.
Daarachter ontvouwt zich een stijlvol decor waarin art deco en jugendstil elkaar ontmoeten. Blikvanger is de indrukwekkende mechanische muziekinstallatie, ontworpen door Tony Decap. De swingmuziek vormt de muzikale motor van de voorstelling, maar wie op zoek gaat naar de orkestleden, komt bedrogen uit.
Er is namelijk geen liveorkest aanwezig. In plaats daarvan klinkt de muziek via luidsprekers die in de instrumenten zijn verwerkt. Zo ontstaat de illusie dat een volledig orkest daadwerkelijk staat te spelen. Een bijzonder inventieve vondst, die uitstekend past bij de ambachtelijke en licht nostalgische wereld van Ronaldo.
Het geluid was tijdens de bezochte voorstelling overigens niet overal optimaal. De bas stond op sommige momenten behoorlijk hard en een zangmicrofoon liet af en toe een steekje vallen. Ook de belichting had hier en daar nauwkeuriger gekund.
Het plezier van alles wat misgaat
In ongeveer anderhalf uur presenteert het vijfkoppige ensemble een rijk programma met jongleren, trapeze, draadlopen, stoelenbalans, bordjesdraaien, goochelen, zang en comedy. Maar wie Circus Ronaldo kent, weet dat het gezelschap niet uitsluitend geïnteresseerd is in de perfecte uitvoering van een circusnummer.
Juist de momenten waarop iets misgaat, zijn vaak het interessantst.
Een goochelnummer ontspoort op geestige wijze en ook de onderlinge verhoudingen tussen de artiesten leveren veel komische situaties op. De sterren willen schitteren, maar de mensen die zich normaal gesproken op de achtergrond moeten houden, blijken zelf ook graag in de spotlights te staan.
Een bijzonder geslaagde scène draait om circushond The Amazing Rex. De hond wordt aangekondigd, maar laat vervolgens op zich wachten. Vanuit de coulissen klinkt minutenlang het steeds wanhopiger geroep van zijn dresseur. De eenvoud van de grap, gecombineerd met de timing en het steeds verder oprekken van de situatie, maakt het tot een van de geestigste momenten van de avond.
Hierin schuilt een grote kwaliteit van Circus Ronaldo: het gezelschap heeft geen ingewikkelde trucs nodig om een scène interessant te maken. Een blik, een stilte of een goed getimede mislukking kan al voldoende zijn.
Niet ieder nummer raakt even sterk
Toch had Swing op verschillende momenten iets meer vaart kunnen gebruiken. De voorstelling beweegt zich grotendeels in hetzelfde tempo en mist daardoor af en toe een echte versnelling of een verrassende omslag.
Dat wordt vooral merkbaar in enkele afzonderlijke circusnummers. Het bordjesdraaien duurt wat lang en het herhaaldelijk sneuvelen van borden verliest gaandeweg zijn komische effect. Ook het jongleren met kegels verloopt niet vlekkeloos.
Daarnaast bevat de voorstelling twee trapezescènes: een serieuzere en een komische variant. Waar de humoristische uitvoering goed aansluit bij de speelse wereld van Ronaldo, weet de serieuzere trapezeact minder te boeien.
Dat zijn geen onoverkomelijke tekortkomingen, maar ze maken wel dat de voorstelling niet voortdurend dezelfde zeggingskracht heeft. De artistieke ideeën zijn interessant, de sfeer is sterk en de artiesten zijn prettig om naar te kijken, maar sommige scènes zouden met iets meer scherpte aan kracht winnen.
Een slot waarvoor je naar het circus gaat
En dan komt de finale.
Drie zangeressen, die samen iets weghebben van een swingende versie van de Star Sisters, brengen een muzikaal slotstuk waarin zang, comedy en een quickchange-act op verrassende wijze samenkomen.
Kledingillusies hebben we in het circus inmiddels in ontelbare varianten gezien. Vaak draait het vooral om de snelheid waarmee een jurk of kostuum van kleur verandert. Circus Ronaldo weet daar echter een volledig eigen draai aan te geven.
De drie dames zingen, spelen en wisselen tegelijkertijd van kostuum. De timing is uitstekend, de uitvoering creatief en de humor zit niet als een los laagje om de act heen, maar vormt er een wezenlijk onderdeel van.
Het is zo’n nummer waarbij je als recensent even ophoudt met analyseren en simpelweg geniet van wat er voor je ogen gebeurt. Een vertrouwd circusprincipe wordt opnieuw uitgevonden, zonder dat het zijn oorspronkelijke verwondering verliest.
Hiervoor ga je naar het circus!
